Logistyka materiałów niebezpiecznych

Prawo i regulacje

Ekonip Sp z o.o. z uwagi na specyfikę działalności i klasyfikację jako ZDR, podlega specjalnym regulacjom międzynarodowym oraz krajowym.

• Dyrektywa Soveso III

Akt UE, który dotyczy kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi. Zawiera wymóg stosowania środków prewencyjnych w celu zapewnienia ochrony społeczeństwa oraz środowiska, poprzez ograniczenie prawdopodobieństwa wystąpienia awarii oraz skali skutków w przypadku materializacji zagrożenia. Z dyrektywy wynika również wdrożony w polskim prawie obowiązek kontroli ZDR przez organy państwowe, opracowania Programu Zapobiegania Awariom (PZA), Raportu o bezpieczeństwie, Wewnętrznego Planu Operacyjno-Ratowniczego (WPOR), a także obowiązek informacyjny dla społeczności.

• Rozporządzenie CLP

Jest to unijny akt w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin. Wdraża system GHS, czyli Globalny Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów. Zawiera wykazy zwrotów wskazujących rodzaj zagrożenia, a także środki ostrożności. Określa zawartość etykiety substancji, tj. dane dostawcy, ilość substancji, identyfikator produktu, piktogramy (zgodne z GHS), hasła ostrzegawcze, zwroty dot. rodzaju zagrożenia oraz środków ostrożności oraz inne informacje uzupełniające. Cel rozporządzenia CLP stanowi zapewnienie odpowiednio wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi i środowiska, a także swobodnego przepływu chemikaliów.

• Rozporządzenie REACH

Rozporządzenie PE i Rady UE w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów dotyczy wszystkich chemikaliów, od tych używanych w procesach przemysłowych, do tych wykorzystywanych w gospodarstwach domowych. Wprowadza na producentów oraz importerów obowiązek rejestracji substancji w ECHA (Europejska Agencja Chemikaliów). REACH nakłada również obwiązek sporządzania karty charakterystyki produktu i dostarczenia jej przez dostawcę substancji do odbiorcy. Wzór karty charakterystyki określa załącznik II rozporządzenia.

• Umowa ADR

Umowa zawiera regulacje prawne dot. międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych. Została wdrożona w celu ujednolicenia warunków transportu materiałów niebezpiecznych, a ponadto podniesienia poziomu bezpieczeństwa przepływu towarów. Nowelizacja Umowy ADR odbywa się co 2 lata.

• Ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych ( U. 2011 Nr 227 poz. 1367)

Polski akt prawny, który reguluje przepływ towarów niebezpiecznych zarówno drogowy, jak i kolejowy oraz śródlądowy. Zgodnie z ustawą zezwolony jest transport drogowy towarów niebezpiecznych w kraju wedle przepisów ADR. Zawiera także wykaz naruszeń za niestosowanie się do wymogów oraz wysokość sankcji.

Definicja i klasyfikacja materiałów niebezpiecznych

Materiały niebezpieczne są to wyroby lub substancje, które ze względu na swoje właściwości mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia, bezpieczeństwa, mienia lub środowiska naturalnego w przypadku nieprawidłowego obchodzenia się z nimi (Dz. U. 2001 Nr 62 poz. 627, t.j.)

Przed wprowadzeniem do obrotu producenci, importerzy i dalsi użytkownicy dokonują klasyfikacji substancji lub mieszanin.

Regulacje prawne dotyczące kwestii obrotu chemikaliami w UE zawarte są w  aktach międzynarodowych (m.in. REACH, CLP). Substancje i mieszaniny są klasyfikowane na podstawie ich zagrożeń fizycznych, zdrowotnych i dla środowiska. Podstawowym aktem prawnym regulującym przewóz towarów niebezpiecznych w Polsce jest Ustawa dnia z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. 2011 Nr 227 poz. 1367, tj.)

Towary niebezpieczne w kontekście transportu drogowego obejmują materiały lub przedmioty niebezpieczne, niedopuszczone do przewozu lub dopuszczone na warunkach określonych w przepisach. Transport towarów niebezpiecznych za pośrednictwem przewozu drogowego reguluje umowa ADR, dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego.

Sklasyfikowanie towaru jako niebezpieczny w transporcie wiąże się z przypisaniem do niego numeru UN, czyli czterocyfrowego kodu identyfikacyjnego. Wykaz towarów niebezpiecznych zawiera Tabela A Umowy ADR (3.2).

Zgodnie z umową ADR wyróżnia się następujące klasy materiałów niebezpiecznych:

• Klasa 1 Materiały wybuchowe i przedmioty z materiałami wybuchowymi
• Klasa 2 Gazy
• Klasa 3 Materiały zapalne ciekłe
• Klasa 4.1 Materiały zapalne stałe, materiały samoreaktywne, materiały polimeryzujące oraz materiały wybuchowe odczulone stałe
• Klasa 4.2 Materiały podatne na samozapalenie
• Klasa 4.3 Materiały wydzielające w zetknięciu z wodą gazy palne
• Klasa 5.1 Materiały utleniające
• Klasa 5.2 Nadtlenki organiczne
• Klasa 6.1 Materiały trujące
• Klasa 6.2 Materiały zakaźne
• Klasa 7 Materiały promieniotwórcze
• Klasa 8 Materiały żrące
• Klasa 9 Różne materiały i przedmioty niebezpieczne

Klasyfikacja produktów obejmuje również przydzielenie kodu klasyfikacyjnego (o ile występuje), a także grupy pakowania.

Grupa pakowania oznacza grupę, do której – dla celów pakowania – można zaliczyć materiały niebezpieczne odpowiednio do natężenia stwarzanego przez nie zagrożenia:

• grupa pakowania I: materiały stwarzające duże zagrożenie;
• grupa pakowania II: materiały stwarzające średnie zagrożenie; oraz
• grupa pakowania III: materiały stwarzające małe zagrożenie;

Towar może spełniać kryteria więcej niż jednej klasy. O przynależności do klasy decyduje zagrożenie, które jest dominujące, pozostałe zagrożenia zaś to zagrożenia dodatkowe. Klasyfikacja odbywa się na podstawie uszeregowania pierwszeństwa, wedle procedury zawartej w Umowie ADR (2.1.3).

Transportowane towary powinny być oznaczone zgodnie z ich klasyfikacją. Umowa ADR określają warunki przewozu, w tym wymagania dotyczące pakowania, oznaczenia sztuk przesyłek oraz jednostek transportowych, a także wyłączenia z ADR, ze względu na charakter operacji transportowej, rodzaj przewożonych towarów oraz ich ilości.

Oznakowanie, etykiety, piktogramy ostrzegawcze

Towary powinny być identyfikowalne oraz odpowiednio oznakowane, tj. zgodnie z wymogami dot. magazynowania i transportu. Elementy poprawnego oznakowania:

• Etykieta – zgodnie z CLP powinna zawierać następujące elementy: dane dostawcy, ilość substancji, identyfikator produktu, piktogramy (zgodne z GHS), hasła ostrzegawcze, zwroty dot. rodzaju zagrożenia (H) oraz środków ostrożności (P) i inne informacje uzupełniające
• Oznaczenie ADR* – numer UN (wysokość min. 12 mm), odpowiednie nalepki ostrzegawcze (zgodnie ze wzorami określonym w umowie, wymiar min. 100×100 mm) i znaki (m.in. znak dla materiałów zagrażających środowisku, strzałki kierunkowe w przypadku materiałów ciekłych)

* jeżeli towar podlega regulacjom ADR